De toren van Beek

Adres: Molenweg

Status:

Monument: Archeologisch monument nr. 4720, MIP-code: AE007-000070

De 15e eeuwse St. Michaelskerk werd na instorting in 1672 herbouwd en omstreeks 1813 gesloopt. De toren is een overblijfsel van het St. Michael-kerkgebouw dat "eenzaam op de akkers" gelegen was. Een reconstructie van de kerk van Beek is aan de hand van de twee tekeningen die Verhees er van maakte in grote lijnen mogelijk.

 

Het was een basilicaal gebouw, hoewel twee van de drie licht beukvensters lijken te zijn dichtgemetseld. Het schip had drie traveeën; de zuidbeuk had nog een travee meer maar werd doorsneden door een laag transept. Het koor was volgens het bijschrift van Verhees reeds in 1763 ingestort, maar de resten ervan zijn in het muurwerk van de oostmuur zichtbaar. Hieruit kunnen we afleiden dat het lager was dan het schip. Mogelijk had het dezelfde plattegrond als de koren van de meeste omliggende kerkjes: twee traveeën en driezijdige sluiting. Archeologische vondsten vertellen ons dat hier het oudste centrum van Beek lag. Vanaf de 12e eeuw verplaatste de bevolking van Beek zich langzaam naar het huidige centrum. De toren behield nog eeuwenlang haar maatschappelijke functie, waardoor deze is blijven staan. De zware bakstenen toren herinnert ons aan het St. Michael-kerkgebouw dat "eenzaam op de akkers" gelegen was. De Oude Toren staat nu alleen, maar wordt omringd door een begraafplaats.

De bakstenen toren bestaat uit drie geledingen. Op de begane grond ingangsportaal met opgeklampte deuren met daarboven een spitsbogig lancetvenster met bakstenen vorktracering. De tweede geleding heeft blinde rondboognissen. Daarboven, op de derde geleding, zijn de open galmgaten aangebracht, waarboven een rondboogfries de toren afsluit. Een kleine achtkantige spits bekroont het geheel.

De kerktoren is een uitdrukking van de Gouden Eeuw van Brabant, in welke periode in kleine dorpen imposante kerken werden gebouwd. Daarbij is de kerktoren een typisch voorbeeld van het verschijnsel van eenzame kerktorens.

 

Afbeelding: De middeleeuwse kerktoren eenzaam in de akkers op een historische kaart uit circa 1840

 

Afbeelding: foto’s van de middeleeuwse kerktoren te Beek

 

Archeologie

Romantische omgeving

Begraven in en rond de kerk

Filmpje over de Oude Toren van Beek

Citaten uit contemporaine bronnen

Bronnen en literatuur

Boekje over Toren van Beek

Bekijk de online routekaart.
-