De Oude toren van Stiphout

Adres: Van de Brugghenstraat 43

Status:

Monument: Rijksmonument, archeologisch monument nr;10541

In de 17e eeuw ging de oude kerk, die ten noorden van het dorp eenzaam in de akkers lag, met de Oude Toren over in handen van de protestanten. In de 18e eeuw waren er in Stiphout dus twee kerken. De schuurkerk van de katholieken, midden in het dorp, en de oude kerk met de Oude Toren, voor de handvol protestanten van het dorp. De oude kerk met de oude toren zag er in die jaren niet bijster florissant uit. Het gebouw raakte steeds verder in verval. De kerk werd nog wel dusdanig gerestaureerd dat de bekende Hanewinkel rond 1800 nog opmerkte dat het kleine dorp "een nette kerk" had, die pronkte met "een nette spitse toren". Het zou echter niet lang meer duren, of de kerk werd afgebroken. Blijkbaar werd het gebouwtje de laatste tientallen jaren nauwelijks meer gebruikt en raakte het flink in verval, zodat in 1823 de katholieken toestemming kregen om de kerk en de toren te slopen. In het daarop volgende jaar werd de kerk gesloopt. De toren met spits bleef staan. In 1884 sloeg de bliksem in de toren. De houten delen en de spits verbrandden. De huidige generatie Stiphoutenaren hebben de Oude Toren steeds gekend als een kale stenen toren zonder spits. De herinnering aan wat er zich vroeger zoal heeft afgespeeld rond de Oude Toren vervaagde steeds meer.De middeleeuwse kerktoren van Stiphout is een goed voorbeeld van een geslaagde restauratie. Tot enkele decennia geleden was deze toren tot een ruïne vervallen na tientallen jaren van verval. Het bouwkerk telt vier geledingen, door tufstenen lijsten gescheiden van elkaar. De onderste drie geledingen zijn 15e eeuws. De eerste geleding bevat een geschonden ingang en de sporen van ellipsvormige bogen waarin eens de grafmonumenten van de familie v.d. Brughhe van Kasteel Croy stonden. De derde geleding heeft twee met tudorbogen afgesloten galmgaten. Deze galmgaten werden bij de vroeg 16eeeuwse verhoging gedicht. De verhoging vertoont dezelfde vormen als de eveneens verhoogde toren van Gerwen. In 1392 vond bij deze kerktoren het Mirakel van Stiphout plaats waarbij een boer het H. Sacrament uit de brandende kerk redde.

De kerktoren is een uitdrukking van de Gouden Eeuw van Brabant, in welke periode in kleine dorpen imposante kerken werden gebouwd. Daarbij is de kerktoren een typisch voorbeeld van het verschijnsel van eenzame kerktorens.

Afbeelding: De Oude Toren, afgebeeld op een historische kaart uit circa 1840.

Afbeeldingen: Oude schetsen van de middeleeuwse kerk te Stiphout.

Afbeeldingen: Oude schetsen van de middeleeuwse kerk te Stiphout.

Afbeelding: Deze foto laat zien hoe imposant en groot deze kerktorens zijn.

Citaten uit contemporaine bronnen over de oude toren van Stiphout.

Akkercomplex Veerkampen

Archeologie

Oude wegenpatroon

Het Mirakel van het Heilige Sacrement

Spookverhalen

Filmpje over de Oude Toren van Stiphout

Bronnen/ literatuur

Boekje over Oude Toren Stiphout

Wandelroute rond de Toren

Wandelroute rond Kruisschot en Geeneind

Website van heemkundekring Helmont

 

Bekijk de online routekaart.
-