Beknopte technische aspecten van toren en kerk

Hendrik Verhees tekende de Sonse kerk op 25 april 1788, gezien vanuit de noordzijde. De tekening geeft in hoofdzaak de toestand weer van de kerk na de voltooiing in de zestiende eeuw: een driebeukig, basilikaal opgezet kerkgebouw met een veel lager koor, zonder dwarsbeuk en met een relatief slanke toren. De vier traveeën van het middenschip rezen, zoals dat een basilikale kerk kenmerkt, uit boven de zijbeuken en boden op die manier plaats voor ramen die het interieur van de middenbeuk konden verlichten. De zijbeuken waren langs de toren met een vijfde travee aan weerszijden doorgetrokken. Wat niet op de tekening te zien is, maar wat we weten uit eigen waarneming, is dat het koor duidelijk ouder was dan de rest van de kerk. Waarschijnlijk was dat koor een restant van een vorige kerk of misschien zelfs in zijn geheel de kerk die vooraf ging aan de Sonse kerk zoals wij die gekend hebben. Na het aanbrengen van de stucgewelven (pastoor Dobbelsteen rond 1900) onder het oude houten tongewelf is de schipruimte met drie meter verlaagd. Desondanks bleef het een ranke schipruimte.
De toren is voor onze streken een opvallende verschijning. Hij heeft vele versieringen van natuursteen en typische, geheel natuurstenen nisjes met driepassen in de spaarvelden rond de galmgaten. De traptoren is gecamoufleerd als steunbeer. Naast de grote zijn er ook kleine spitsen. Voor een zo slanke toren is een aantal van drie spaarvelden per gevelvlak van de middengeleding groot te noemen; in onze streken zijn het er meestal niet meer dan twee. De spaarvelden zetten zich bijna identiek voort over de steunbeer en de traptoren. Opvallend zijn verder de rij nisjes, die als een fries onder de spits lopen, en de profiellijst onder de dakvoet. Bovendien zijn in de derde geleding de spaarvelden aan steunbeer en traptoren afgedekt met uit één blok natuursteen gevormde enkele en dubbele boogjes met driepas. Een vergelijkbare toren vinden we in Nederweert, wel is de verwerking van natuursteen daar nog rijker. Ook is te toren, qua architectuur, te vergelijken met de toren van Leende.
 

Bron: De middeleeuwse kerk van Sint Petrus’Banden te Son, Heem Son en Breugel 1991 nr 3 door Herman Strijbosch.

 

Foto’s: DK0146 tekening Verhees, 75871 of 70012 oude kerk, 70036 brand, 75102 of 70068 restant na brand, 75834 gerestaureerde toren. 

 

Bekijk de online routekaart.